Elektrische veiligheid volgens NEN 3140


NEN 3140 een bekende vakterm, waar elke ondernemer mee werkt. Maar vraag je werknemers of collega’s waar het precies voor staat, dan is er vaak geen helder en bevredigend antwoord. Het enige wat wel bekend is: het voorkomt boetes van de SZW (voorheen Arbeidsinspectie).

In dit artikel vertellen we je meer over:

– NEN: wat houdt het precies in?
– Hoe je kan voldoen aan de NEN 3140?

Wat is NEN?

Om NEN 3140 te begrijpen, leggen we je uit wat een NEN eigenlijk is. NEN is een afkorting die staat voor Nederlandse Norm. NEN-normen zijn Nederlandse afspraken die marktpartijen onderling (vrijwillig) maken over de kwaliteit en veiligheid van hun producten, diensten en processen. Ze zijn op bijna het gehele proces van toepassing: van ontwerp tot eindproduct en alle middelen ertussenin die dit tot stond brengen. Hierdoor zijn deze normen belangrijk voor werkgevers, werknemers en eindgebruikers/consumenten. Dus ook voor jou! Wanneer iemand leest of hoort dat jij NEN-normen hanteert, kunnen ze ervanuit gaan dat je aan een bepaalde kwaliteit en veiligheid voldoet.

Is een NEN-norm wettelijk verplicht?

Normen zijn geen wetten. We noemen ze ook wel “best practices”. Dat zijn aanbevelingen hoe je deze het beste uit kan voeren. Dat betekent dus dat ze vrijwillig toegepast kunnen worden. Daarom zijn NEN-normen niet verplicht. Je kan er wel je voordeel mee doen. Opdrachtgevers stellen vaak eisen aan je werk en benoemen hierbij NEN-normen in hun opdrachten. Als jij daaraan kan voldoen, betekent dat je meteen in aanmerking kan komen voor die opdracht.

Let op: het is wettelijk verplicht vanuit de arbeidsomstandighedenwet om een veilige werkomgeving te creëren en handhaven. Het is de taak van de werkgever om ervoor te zorgen dat elektrische installaties, apparaten en toestellen veilig te gebruiken zijn. Ook is de werkgever verantwoordelijk voor de voorlichting aan zijn werknemers. Deze moeten op de hoogte zijn van de veiligheidsregels. De NEN 3140 geeft hieraan invulling. Controleurs van de overheid (inspectie SZW) en verzekeraars (bijvoorbeeld bij afspraken over het werken onder spanning) houden de voorschriften uit de NEN 3140 aan bij handhaving en contractvorming.

Wat staat er exact in de NEN 3140?

De officiële omschrijving van deze norm is als volgt:

‘NEN 3140+A1 geeft eisen voor een veilige bedrijfsvoering van elektrische installaties en van elektrische arbeidsmiddelen. Deze norm is van toepassing op elektrische installaties en elektrische arbeidsmiddelen met een nominale spanning van ten hoogste 1 000 V wisselspanning en 1 500 V gelijkspanning.’

Bron: Stichting Nederlands Normalisatie-Instituut

Kortom: deze norm geeft bepalingen ter voorkoming van elektrocutie of kortsluiting bij arbeid.

NEN 3140 in de praktijk

Elektrische installaties, gereedschappen en de omgeving hiervan, moeten dus veilig zijn. Het is daarom van belang dat je de bovenstaande machines of gereedschappen laat keuren, inspecteren of certificeren. Dat kan je laten uitvoeren door een erkende keurmeester. Er zijn tal van bedrijven die deze diensten aanbieden. Een korte zoektocht op het internet geeft je een hoop verschillende mogelijkheden. Wil je de keuring elk jaar zelf uitvoeren, of intern laten uitvoeren? Dan kan je een opleiding tot keurmeester volgen.

Wat houdt die keuring in?

Uiteraard worden er aan een keuring eisen gesteld. Dit zijn ze in grote lijnen:

  • Een visuele controle van de elektrische installaties;
  • Een controle door meting of beproeving van de elektrische installaties;
  • Het registreren van de bevindingen volgens richtlijnen.

De keuring moet je kunnen aantonen en het moet voor de gebruiker moet duidelijk zijn dat het gereedschap veilig is. Alle gecertificeerde elektrische gereedschappen en/of machines krijgen daarom een keuringssticker met daarop een uniek nummer. Hierop staat tot wanneer de keuring geldig is. Daarna moet je de producten laten herkeuren. Meestal is de keuring een jaar geldig.

Sticker NEN 3140

NEN-certificaat

Na de keuring ontvang je een officieel NEN-certificaat. Daarop staan alle vereiste en relevante gegevens van het gereedschap en de keuring volgens NEN 3140. Dit wordt aangegeven met een uniek identificatienummer. Datzelfde nummer wordt ook in het elektrische gereedschap gegraveerd.

Het is daarom erg belangrijk dat je deze keuringsrapporten en certificaten verwerkt in de bedrijfsadministratie. Als je te maken krijgt met regulieren inspectiebezoeken van het SZW, dan kan jij aantonen dat je aan je wettelijke verplichtingen voldoet.

Conclusie

De NEN 3140 is een belangrijke certificering dat veilig werken in jouw bedrijf kan faciliteren. Dat is niet alleen veilig voor jezelf, maar ook voor je medewerkers. De jaarlijkse inspectie van je elektrische gereedschappen en/of machines zorgt ervoor dat je aan de NEN 3140 kan voldoen. Besteed het uit of leid een van je medewerkers op tot keurmeester. Dan heb jij de veiligheid gewaarborgd.

Vond je dit artikel interessant? Lees dan ook ons artikel over het productieproces volgens DIN 8580.